Pastoraat in de behandeling van psychische klachten:waarom en wat kunt u verwachten?
Nehemia Zorg biedt als meerwaarde de mogelijkheid van de toepassing van een pastorale benadering in de behandeling en begeleiding van psychische en psychiatrische klachten. De vraag kan rijzen waarom wij dit aanbieden en hoe dit er uit ziet. In dit schrijven willen wij één en ander uitleggen.
Uitgangspunten
Nehemia laat zich in haar pastorale werkwijze inspireren door het woord van Jezus, zoals bekend gemaakt in de Evangeliën. Hij roept mensen terug tot hun oorsprong, welke is gelegen in God. Voor God zijn alle mensen gelijk, want Jezus noemt mensen Zijn broeders en zusters. Mensen zijn aan elkaar gegeven en Jezus roept op dat zij naar elkaar moeten omzien en voor elkaar moeten zorgen. Dit betekent voor ons dat wij geestelijke gezondheidszorg willen bieden aan volwassen mensen, ongeacht hun geloof of levensovertuiging, en dat voor mensen die dat willen wij hen kunnen begeleiden in hun geloofsvragen welke opkomen in de context van hun psychische klachten Wij zullen dan wijzen op God Die “begin en einde” is en in staat is wegen te maken waar mensen die niet meer zien. Nehemia is in dit alles een diaconaal werk en niet missionair. Het gaat dan ook niet om de geloofsverkondiging, maar om de hulpverlening.
Evangelie als inspiratiebron
Het Evangelie van Jezus Christus is voor de werknemers van Nehemia Zorg een bron van inspiratie. Dit betekent niet dat cliënten dit geloof hoeven te delen of over moeten nemen. Voor cliënten die dit willen kunnen hun geloofsvragen onderdeel zijn van de behandeling. Maar voor hen die dit niet willen geldt dat wij streven naar een professionele hulpverlening, die voldoet aan de heersende eisen, uitgaande van de hulpvraag en passend bij de cliënt.
De mens als zinvragend wezen
De mens is een complex wezen. Overal ter wereld en door de hele geschiedenis zoeken mensen naar zin, stellen zij vragen over wie de mens is, waar hij vandaan komt en waar hij naar toe gaat. Hoe men ook denkt over geloof, het is een feit dat religie een wezenlijk deel kan uitmaken van de ontwikkeling van de mens. De mens kan in zijn huidige toestand soms niet goed worden begrepen als het geloof buiten beschouwing wordt gelaten. Geloof kan de mens vormen, maar soms ook (mede) misvormen. Het wel of juist bewust niet meer willen hebben van een geloof behoort tot de meest elementaire en intieme zaken van het mensenleven. Voor de gelovige cliënt is het gebruik van religie in behandeling en begeleiding volstrekt vanzelfsprekend aangezien dit een wezenlijk deel van zijn bestaan is. Ook dit aspect is een reden om aandacht te geven aan het thema geloof in de hulpverlening.
De mens als een totaliteit
In de bijbel wordt de mens als een totaliteit beschreven; psyche, ziel en lichaam, de mens als deel van een systeem, de mens als hebbende een verleden, heden en een toekomst. Het christelijk pastoraat omvat deze gebieden. In een hulpverlenende situatie die recht wil doen aan de mens als een totaliteit, dient een pastorale benadering dan ook een plaats te hebben, zo denken wij.
Het typische van GGZ-problemen
Het lijkt erop dat bij GGZ-problemen veel vaker de zingevingsvraag wordt gesteld dan bij lichamelijke problemen. Psychiatrische stoornissen hebben de neiging om, meer dan de meeste somatische aandoeningen, de mens te bepalen bij de grenzen van zijn bestaan. Gevoelsmatig komt bij een psychische stoornis de grens van het leven dichtbij. Een kenmerk van bijvoorbeeld een depressie is dat men gedachten aan de dood krijgt. In een paniekaanval kan men de sensatie krijgen dood te gaan. Bij een ziekte als schizofrenie is er soms zoveel verlies dat men zich afvraagt wat dan nog de zin of kwaliteit is van het leven. Een pastorale benadering kan dan behulpzaam zijn bij het hervinden van zin. Er blijkt een duidelijke relatie te zijn tussen religie en gezondheid (o.a. effect van rust, vertrouwen en overgave).
Het pastoraat in de hulpverlening heeft een meerwaarde mits:
- Het een positieve geloofsbenadering omvat
- Welke authentiek moet zijn voor de gelovige
- Die de mens verlossing in het vooruitzicht stelt
- Zijn menselijke ontwikkeling stimuleert
- Gepaard gaat met een concrete geloofspraktijk
- Het aanmoedigt contacten met medemensen aan te gaan
Geloof werkt o.a.:
- Identiteitsvormend en -versterkend
- Hoop en levenskracht gevend
- Richtinggevend
- Socialiserend en sociale steun biedend
- Levensvormend
- Ontwikkelend (kennis en cultuur)
- Kunnen loslaten, rustgevend
- Deel zijn van een groter geheel
- Concrete leefregels
- Coping op stress door overgave
- Toekomstperspectief hebben
Pastoraat in de GGZ-praktijk zoals Nehemia dat biedt komt tot uiting in en door:
- Gebruik van Bijbelverhalen
- Rituelen
- Gebed en overweging
- Werking van vergeving, overgave en loslaten
- Gezamenlijkheid en verbondenheid
- Scheppen van hoop en zin
- Psycho-educatie
- Gebruik van stilte
- Ochtend- en middaggebed
- Dagopeningen en dagsluitingen
Wonderen en genezing
Hoewel het evangelie getuigt van wonderbaarlijke genezingen, zal het in praktijk van de hulp zoals Nehemia die biedt aankomen op ‘bid en werk’. Wij kunnen bidden om Gods ingrijpen en ons aan Hem overgeven, maar wij mensen hebben geen ‘wonderen op bestelling’. Een wonder is een gebeurtenis waarvan wij de gevolgen wel kennen, maar niet de oorzaak. Tevens overkomt een wonder de mens. Praktisch zal dit voor de gelovige mens kunnen betekenen: werken alsof alles van jezelf afhangt, bidden alsof alles van God afhangt.
Waar de mens op mag rekenen
De mens die zichzelf aan God toevertrouwt mag rekenen op Zijn bijstand, want Jezus heeft gesproken “Ik zal u nooit verlaten”. Het is wel eens een vraag hoe Gods hulp er uitziet voor de mens in nood. Nehemia pretendeert in deze geen standaardoplossing te hebben, maar biedt de hulpvrager een pastorale begeleiding aan waarbinnen deze cliënt kan gaan ontdekken wie God voor hem/haar wil zijn.
Niet kerkgebonden
Nehemia Zorg is geen kerkgenootschap en hangt daarom ook geen bepaalde geloofsrichting aan. Typische kerkelijke zaken vinden dan ook niet plaats, net zoals het ook niet gaat om theologische standpunten. Er worden geen samenkomsten gehouden, wel groepsgesprekken, maar we zullen wel aanmoedigen dat cliënten een kerk(dienst) van hun eigen keuze bezoeken.
“God, geef mij de sereniteit om de dingen te aanvaarden die ik niet kan veranderen, de moed om de dingen te veranderen die ik kan veranderen, en de wijsheid om het verschil te zien.
|
|
